ارزیابی ملاط‌های پایه آهکی در حفاظت از بقایای معماریِ حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی

 

چکیده

مرمت بقایای معماری بعد از کاوش­های­ باستان­شناسی از مسائل مهم موردتوجه باستان­شناسان و مرمتگران آثار تاریخی است، مواجهه آثار کاوش شده و از زیر خاک بیرون آمده با شرایط خرد اقلیم جدید ( که دارای نوسانات رطوبتی و برودتی متفاوتی از قبل است) موجب تغییر تعادل  مصالح معماری و تخریب زودرس آن می‌گردد، این امر به­ ویژه در شمال و شمال غربی کشور باعث تسریع فرآیند تخریب آن‌ها می­گردد. ازجمله روش­های کاهش فرآیند تخریب ایزوله سازی بقایای معماری با ملاط‌­های سازگار باشد. در این تحقیق برای بهینه­سازی ملاط‌های پایه آهکی از پوزولان­های طبیعی شامل: خاکسترهای پوسته برنج، فضولات حیوانی ­و چوب استفاده گردید و از ترکیب این مواد با خمیر آهک 6 رده­ ملاط‌های آهک -پوزولانی تهیه شد. در ادامه باهدف تعیین نمونه منتخب از لحاظ دوام و استقامت در مقابل چرخه­های طبیعی، از آزمون­های پیرسازی تسریعی (شامل چرخه‌های تر و خشک شدن، حمله نمک­ها و چرخه­های مبنی بر انجماد و یخ گشایی) و مقایسه خواص فیزیکی(چگالی، جذب آب ، تخلخل) برای کلیه رده­های ملاط استفاده گردید. نتایج نشان داد ملاط­های دارای پوزولان خاکستر فضولات حیوانی در مقابل چرخه­های پیرسازی و سایر آزمایش‌های فیزیکی مقاومت بهتری دارند؛ درنهایت با آنالیزهای XRD و XRF عناصر تشکیل‌دهنده پوزولان­ ها و فازهای تشکیل‌شده در ملاط منتخب مشخص گردید.

رازانی, مهدی, داداش زاده, نسرین. (1399). ارزیابی ملاط‌های پایه آهکی در حفاظت از بقایای معماریِ حاصل از کاوش‌های باستان‌شناسی. مطالعات باستان شناسی, 12(3), 67-92. doi: 10.22059/jarcs.2020.271630.142655

 دانلود مقاله اینجا

شناخت و معرفی مجموعه قلعه ماکو (استان آذربایجان غربی)

چکیده

نمونه شاخصی از قلعه‌های تاریخی ایران در منطقه آذربایجان وجود دارد. یکی از نقاطی که در تاریخ طبیعی، سیاسی، تاریخی و فرهنگی منطقه در عرصه هنر معماری ایرانی قابل‌مطالعه بوده و به‌دلیل صعب‌العبوربودن، هنوز دست‌نخورده باقی مانده است، مجموعه تاریخی قلعه ماکو با برج و باروهای مستحکم و مشرف ‌به شهر کنونی است که نوعی معماری زیرصخره‌ای ایران محسوب می‌شود، اما همچنان بخش بسیاری از ساختارهای معماری آن در زیر لایه‌های واریزه فرسایشی صخره قرار دارند. محدوده قلعه از کوه قیه که قلعه در زیر سایبان آن قرار دارد شروع می‌شود و تا خیابان طالقانی شهر جدید ماکو ادامه دارد. این قلعه در گذشته بافت اصلی شهر با حصارها، برج و باروهای بلند، پادگان نظامی و مراکز اقامتی و خدماتی را شامل می‌شده است. این پژوهش با هدف معرفی مجموعه تاریخی قلعه (شهرستان ماکو) به‌عنوان یکی از نمونه‌های نادر معماری زیرصخره‌ای جهان انجام شده و به‌دلیل قرارگیری آن در شاه‌راه ورود به ایران در دوره‌های تاریخی از اهمیت زیادی برخوردار بوده است. در این پژوهش که بر پایه تحقیقات میدانی و مطالعات تاریخی و نتایج یک فصل باستان‌شناسی انجام شده، به ویژگی‌های تاریخی و جغرافیایی و معماری سازه‌های قلعه پرداخته شده است.

واژه‌های کلیدی: معماری صخره‌ای، قلعه قبان، شهرستان ماکو، معماری سنگی، حمام تاریخی

برای دریافت مقاله اینجا کلیک کنید.